علي بن محمد البغدادي الماوردي ( مترجم : حسين صابرى )

239

آيين حكمرانى ( فارسى )

اما دربارهء حكم وضعيتى كه شمار شتران از صد و بيست نفر بگذرد ، فقيهان اختلاف كرده‌اند : ابو حنيفه گفته است براى شترانى كه از اين شمار افزون هستند همان نصاب‌هاى اوليه به‌طور مستقل ملاك عمل قرار گيرد . مالك گفته است : به اين شمار افزون بر صد و بيست نفر ، هيچ زكات تازه‌اى تعلق نمىگيرد تا زمانى كه شمار آن‌ها به صد و سى نفر برسد . در اين صورت [ نصاب جديدى شكل مىگيرد و ] مقدار زكات آن يك « حقه » و دو « بنت لبون » است . شافعى گفته است : هنگامى كه شمار شتران از صد و بيست و يك نفر بگذرد ، به ازاى هر چهل نفر ، يك « بنت لبون » و به ازاى هر پنجاه نفر ، يك « حقه » زكات تعلق مىگيرد . بدين ترتيب زكات صد و بيست و يك شتر ، سه « بنت لبون » ، زكات صد و سى شتر يك « حقه » و دو « بنت لبون » ، زكات صد و پنجاه شتر سه « حقه » ، زكات صد و شصت شتر چهار « بنت لبون » ، زكات صد و هفتاد شتر يك « حقه » و سه « بنت لبون » ، زكات صد و هشتاد شتر دو « حقه » و دو « بنت لبون » و زكات صد و نود شتر سه « حقه » و يك « بنت لبون » است . هنگامى هم كه شمار شتران به دويست نفر برسد دو مقدار مقرر ( فرض ) براى زكات وجود دارد ، يا چهار « حقه » و يا پنج « بنت لبون » اگر در اين وضعيت تنها يكى از اين دو نوع شتر يافت شود همان نوع به عنوان زكات ستانده خواهد شد و اگر هردو نوع در اختيار باشد كارگزار زكات هركدام را كه بهتر باشد خواهد ستاند . اين نيز گفته شده كه در اين صورت « حقه » ستانده خواهد شد ؛ چرا كه داراى منفعت بيشتر و هزينهء كمترى است . مقدار زكات شتر بر همين قياس در مقادير بالاتر نيز جريان مىيابد و در هر چهل نفر يك « بنت لبون » و در هر پنجاه نفر يك « حقه » زكات است . فصل [ : زكات گاو ] در مورد گاو نخستين نصابش سى رأس است و مقدار زكات مقرر براى اين تعداد نيز يك « تبيع » ، و آن گوساله‌اى است كه شش ماه را كامل كرده و توان دويدن در پى مادر خود را به دست آورده باشد . اگر هم به جاى گوسالهء نر يك گوسالهء ماده در همين سن « تبيعه » پرداخت شود ، از پرداخت‌كننده پذيرفته خواهد شد . چون شمار گاوها به چهل رأس برسد مقدار زكات متعلق به آن‌ها يك رأس گوسالهء مادهء يك ساله « مسنه » است و اگر پرداخت‌كننده به جاى آن يك گوسالهء نر با همين سن پرداخت كند در صورتى كه در ميان ديگر گوساله‌ها ماده‌اى با اين عمر وجود داشته باشد اين گوساله پذيرفته نمىشود و در صورتى كه در ميان آن‌ها گوسالهء ماده‌اى وجود نداشته باشد ، يك نظريه